Naziv
Historija srpskog jezika
Organizacijska jedinica
Odsjek za južnoslavenske jezike i književnosti
ECTS bodovi
4
Šifra
52497
Semestri izvođenja
zimski
Nastavnici
Satnica
Predavanja
15
Seminar
15

Cilj
Cilj kolegija je upoznavanje studenata s razvojem srpskog književnog jezika od početka pismenosti do danas, osposobljavanje za analizu izvornih tekstova i kritičko čitanje literature. U kolegiju će se obrađivati društveno-historijski i sociolingvistički kontekst razvoja jezika, njegove fonetske, gramatičke i leksičke karakteristike, najznačajniji predstavnici pojedinih perioda i njihova djela. U okviru seminara predviđeno je čitanje i analiziranje izvornih tekstova, a studenti će imati obavezu napisati kraći seminarski rad.
Sadržaj
  1. Uvodno predavanje – upoznavanje s kolegijem, ispitnom literaturom i obavezama. Predmet proučavanja historije srpskog jezika. Izvori za proučavanje historije jezika.
  2. Historijska/dijakronijska lingvistika: predmet bavljenja; teorijski, metodološki i pojmovni aparat
  3. Temeljni (socio)lingvistički pojmovi: književni jezik, standardizacija jezika
  4. Periodizacija razvoja srpskog književnog jezika
  5. Opismenjavanje Slavena. Prva slavenska pisma – pitanje prvenstva. Praslavenski, staroslavenski jezik i njegova srpska redakcija. Pismenost u srednjem vijeku.
  6. Pismenost nakon Velike seobe. Ruski utjecaji. Ruskoslavenski jezik i njegove karakteristike. Čitanje i analiza tekstova.
  7. Druga polovica 19. stoljeća. Jezični pluralizam. Dositej Obradović i dositejevski jezik.
  8. Azbučna reforma Save Mrkalja
  9. Čitanje i analiza ruskoslavenskih i slavenosrpskih tekstova Vuk Karadžić. Prekid sa staroslavenskom tradicijom. Afirmacija narodnog jezika. Karadžićevi filološki doprinosi.
  10. Vuk Karadžić. Prekid sa staroslavenskom tradicijom. Afirmacija narodnog jezika. Karadžićevi filološki doprinosi.
  11. 19. stoljeće: čitanje i analiza tekstova
  12. Sudbina Vukove reforme. Beogradski stil. Analiza tekstova.
  13. Srpsko-hrvatski jezični odnosi u 19. i 20. stoljeću
  14. Izlaganja studentskih seminaskih radova
  15. Ponavljanje gradiva obrađenog na kolegiju

Ishodi učenja
  1. Definirati, opisati i objasniti osnovne (socio) lingvističke pojmove
  2. Objasniti predmet bavljenja historijske lingvistike, njezine metode i njezino mjesto među drugim lingvističkim disciplinama
  3. Opisati i objasniti periodizaciju razvoja srpskog knjiženog jezika kroz povijest
  4. Opisati pojedine faze razvoja srpskog knjiženog jezika kroz povijest, objasniti njihova obilježja i poznavati njihove glavne predstavike
  5. Čitati i analizirati izvorne tekstove iz pojedinih razvojnih faza srpskog književnog jezika
  6. Kritički čitati i tumačiti literaturu o jezičnopovijesnoj problematici
  7. Procijeniti vlastite interese i kompetencije
Metode podučavanja
Predavanja i seminarski rad; PPT prezentacije, grupne diskusije.
Metode ocjenjivanja
Redovito pohađanje nastave, aktivno sudjelovanje u nastavi, izrada domaćih zadaća, pismeni i usmeni ispit.

Obavezna literatura
  1. Ivić, Pavle: Pregled istorije srpskog jezika, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, Novi Sad
  2. Jovanović, Miroslav: Jezik i društvena istorija, Stubovi kulture, Beograd, 2002. (str. 5-115)
  3. Milanović, Aleksandar, Kratka istorija srpskog književnog jezika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004.
  4. Mladenović, Aleksandar: Istorija srpskog jezika, Čigoja štampa, Beograd, 2008. (izabrana poglavlja)
  5. Radovanović, Milorad: Sociolingvistika, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, Sremski Karlovci ; Novi Sad, 2003 . (izabrana poglavlja)
Dopunska literatura
  1. Lompar, M. – Nestorović, Z.: Srpska književnost 18. i 19. veka, Narodna knjiga, Beograd, 2006. (1. knjiga)
  2. Lompar, M. – Nestorović, Z.: Srpska književnost 18. i 19. veka, Čigoja štampa, Beograd, 2009. (2. knjiga)

Fakultetska ponuda
  • Preddiplomski studij: Zimski semestar